Het herlezen van boeken uit de eigen kast, begonnen in Corona, gaat nog steeds door. Op een moeilijk bereikbare plaats, de achterliggende van een dubbele rij op behoorlijke hoogte, trof ik de verzamelde werken van Bordewijk. En daarvan het deel 4: De Doopvont. * Ik heb het (weer) uit.

Opvallend was wederom hoe weinig ik me van het verhaal herinnerde (zij het meer dan van andere boeken die ik herlas en die feitelijk uitgewist bleken) . Misschien geen schande of reden tot grote zorg, na zoveel jaar. Maar toch. Verrassend was dat het slotakkoord, dat mij bij stond als in het geheugen geëtst, anders bleek te zijn dan in werkelijkheid. En dat de echte tekst minder sterk was dan de versie die ik meedroeg. Boeken kunnen slechter zijn dan de daarvan gemaakte film. Ze kunnen dus ook slechter zijn dan het herinneringsbeeld.
Dit (en wat andere minpunten) deden niet af aan de grote waardering voor het werk: 5 ballen, zonder meer! Veel hedendaagse schrijfsels zijn niet meer dan tik-tok vertellingen vergeleken bij het epos over de familie de Bleeck, meer in het bijzonder de hoofdpersoon Amos de Bleeck, in De Doopvont. Een zekere wijdlopigheid moet daarbij wel voor lief worden genomen.

Net als in zijn ander werk – de miskleun ‘Geachte Confrère’ nu even terzijde gelaten – is Bordewijk, met name bij monde van Amos de Bleeck, over allerlei zaken behoorlijk stellig en mooi beeldend. Bordewijk was advocaat, zeg ik maar even voor wie het niet weet. Ook andere personages in De Doopvont, hoofd- en bijfiguren, leveren daaraan hun deel.
Eén uitlating, van een bijfiguur, de Nederlandse minister van buitenlandse zaken, trof mij als een bliksemslag. Omdat het met betrekking tot een incident tussen Keir Starmer en Trump uit juni 2025 verwoordt wat ik toen heb gevoeld en gedacht (en ook in kleine kring gememoreerd, maar nooit heb geboekstaafd, ik denk bij gebreke van autoriteit om op terug te vallen).  

Ik citeer uit De Doopvont ** de woorden van de minister (accentuering en onderstreping BB):
(…)
Maar ik zal u iets anders vertellen, een ervaring uit de eerste weken van de bezetting van ons land, een persoonlijke ervaring, waardoor ik in elk geval dadelijk overtuigd werd dat het Duitsland van Hitler de oorlog niet kon winnen.
(…) op een middag ging ik een bioscoop binnen. Daar werd een film vertoond van de veroveringen van Duitsland in Frankrijk. Daar stond ook Hitler (…) tussen een aantal generaals. Er werd hem toen een papier gebracht dat hij moest tekenen.
Hij nam zijn vulpen (…) en liet dat ding in het gras vallen. Hij bukte om het op te rapen. Zijn generaals waren hem natuurlijk voor. Maar die enkele beweging was voldoende voor me geweest, de instinctieve reactie van een man die zijn plaats niet kent, die uit zijn rol valt. Geen leider. Een klein man.
(…) (einde citaat)

En wie heeft niet meer op het netvlies het incident op 17 juni 2025. Toen Trump bij de perspresentatie van een handelsverdrag met het VK dat hij juist met de PM Keir Starmer had afgehamerd, een paar blaadjes daarvan heel lullig uit een meegedragen mapje liet vallen … en Starmer zich onmiddellijk bukte om ze op te rapen en aan te reiken aan Pumpkinhead (die zelf geen spier vertrekt). ***
Hier toont zich onmiskenbaar de slaaf, bedacht ik mij onmiddellijk toen ik dat zag. En nu kan ik verwijzen naar de fictieve minister van buitenlandse zaken in De Doopvont voor onderbouwing van dat oordeel. Geen leider. Een klein man, deze Keir Starmer.

Is er nog wat aan te doen, voor le pauvre Keir, kun je je afvragen. Het antwoord ligt besloten in (een scène uit) een ander werk van fictie: de film Love Actually. **** UK PM Hugh Grant, die tijdens een persconferentie met de president van de US, diens ‘bullying’ aan de kaak stelt en in feite de ‘special relationship’ tussen de VS en het VK in de versnipperaar gooit. Het ‘Love Actually moment’ heet dit tegenwoordig in het VK.
Het antwoord op de vraag is derhalve: Ja, maar alleen als Keir Starmer het kan opbrengen om, tegenover de verzamelde pers en met Trump aanwezig, Trump als de heerszuchtige, half krankzinnige pestkop af te doen die hij is. Strak naar voren kijkend. Zeker niet zijwaarts kijkend naar Trump.  

Tot het zover is moet het oordeel over Starmer luiden: geen leider, een klein man, een bukker.



* F. Bordewijk, verzameld werk deel 4, Nijgh & Van Ditmar 1983
** pagina 482. Of het verhaalde gebeuren zich in werkelijkheid heeft voorgedaan, kan ik niet zo één, twee drie achterhalen
*** https://www.youtube.com/watch?v=slscMbJx_44
**** Love Actually, Richard Curtis, 1983 https://www.imdb.com/video/vi3838289945/?ref_=tt_vids_vi_1